4 October 2010

ZK - tworzenie aplikacji sterowanej zdarzeniami

Większość frameworków/bibliotek odpowiedzialnych za obsługę interfejsu użytkownika definiuje zdarzenia i dostarcza szereg mechanizmów służących do przechwytywania i przetwarzania zdarzeń.
Komponenty GUI oferowane przez te biblioteki specyfikują jakie zdarzenia i kiedy są przez nie generowane oraz na jakie zdarzenia i w jakim celu nasłuchują. Zdarzenia to nie tylko akcje wykonane przez użytkownika takie jak kliknięcie myszką na przycisk, wybór elementu na liście czy naciśnięcie klawisza Enter w polu tekstowym. Komponenty używają bowiem zdarzeń również do komunikacji między sobą dzięki czemu powiązania między komponentami są luźne. Jest to jeden z ważnych czynników zwiększających elastyczność architektury systemu.

Dlaczego zatem nie wprowadzić zdarzeń do warstwy logiki biznesowej? Nie jest to nowa koncepcja, aczkolwiek rzadko spotykana w typowych aplikacjach biznesowych. Wynika to m.in. z braku odpowiedniego wsparcia ze strony frameworków aplikacyjnych. Z nadejściem JEE 6 sytuacja może się zmienić. Specyfikacja CDI definiuje prosty w użyciu model generowania i odbierania zdarzeń (podobny model od dawna oferuje Seam). Model ten jest uniwersalny i może mieć zastosowanie w różnych obszarach/warstwach aplikacji.
W poniższym artykule zaprezentuję rozwiązanie jakie w tym zakresie oferuje framework ZK.

Przykładowa aplikacja


W typowej aplikacji biznesowej mamy zwykle do zaimplementowania obsługę grupy operacji określanej skrótem CRUD (tworzenie, zmiana, usuwanie) wykonywanych przez użytkownika na różnych obiektach biznesowych. W naszej przykładowej aplikacji zamodelujmy obsługę ról użytkowników. Mamy zatem ekran z listą ról oraz ekran edycji/tworzenia roli wyświetlany w oknie dialogowym. Rysunki poniżej.

Zdarzenie biznesowe


Zdarzenie w ZK definiowane jest jako obiekt klasy Event posiadający nazwę (name). Dodatkowo zdarzenie może mieć przypisany komponent docelowy (target) oraz dowolny obiekt z danymi (data).

Zdefiniujmy zatem zdarzenia biznesowe, które chcielibyśmy obsłużyć w naszej aplikacji:

- onEdit - użytkownik wykonał akcję mającą na celu przejście do trybu edycji wybranego obiektu biznesowego

- onAdd - użytkownik wykonał akcję mającą na celu przejście do trybu edycji nowego obiektu biznesowego

- onDelete - użytkownik wykonał akcję mającą na celu usunięcie wybranego obiektu biznesowego

- onSave - użytkownik wykonał akcję mającą na celu zapisanie zmian (modyfikacja bądź utworzenie obiektu biznesowego)

Przypisanie zdarzenia biznesowego do akcji użytkownika


W naszej aplikacji edycja następuje po kliknięciu na element listy, a tworzenie elementu po naciśnięciu przycisku znajdującego się pod listą. W obu przypadkach nastąpi wyświetlenie okna edycji (popup).

Zwróćmy uwagę na atrybuty forward zdefiniowane dla linku (element a w wierszu listy) i przycisku pod listą (element button).
W atrybucie forward podajemy nazwę zdarzenia jakie zostanie propagowane w górę drzewa komponentów. Propagowanie odbywa się poprzez utworzenie nowego zdarzenia (o nazwie podanej po znaku równości) zawierającego zdarzenie źródłowe (o nazwie podanej przed znakiem równości). W naszym przypadku zdarzeniem źródłowym jest zdarzenie systemowe onClick (kliknięcie na przycisk/link). W przypadku nie podania zdarzenia źródłowego, przyjmowane jest domyślne, różne w zależności od komponentu dla jakiego specyfikujemy atrybut forward.
W przypadku linka i przycisku jest to zdarzenie onClick. Zatem oba zapisy są tożsame:

Zdefiniowaliśmy zatem, po jakiej akcji użytkownika nastąpi określone zdarzenie biznesowe.
Odseparowaliśmy tym samym logikę interfejsu użytkownika od logiki biznesowej. Gdybyśmy dla innego obiektu biznesowego edycję chcieli przeprowadzić nie w osobnym oknie, lecz w tym samym, w którym znajduje się lista wyboru, zdarzenie onEdit moglibyśmy zdefiniować jako następstwo wyboru elementu na liście:

W obu przypadkach logika obsługi zdarzenia onEdit będzie taka sama.
Przyjrzyjmy się zatem jak obsłużyć zdarzenie w kodzie aplikacji.

Obsługa zdarzenia


Zdarzenie propagowane jest aż do komponentu okna (window) i następnie zostaje przekazane do kontrolera podpiętego pod to okno (kontroler definiujemy atrybutem apply). W naszym przypadku kontroler jest bean-em zarządzanym przez Springa o nazwie "roleListCtrl" (użycie Spring-a jest opcjonalne).

Kontroler musi zdefiniować metodę odpowiadającą nazwie zdarzenia:
public void onEdit(Event event);


Wiemy zatem, w jaki sposób nasze zdarzenie biznesowe może być utworzone i obsłużone w wyniku akcji podjętej przez użytkownika.
Spyta ktoś, czym to rozwiązanie różni się od klasycznego podejścia używanego w innych frameworkach np. Seam, gdzie możemy analogicznie wywołać metodę w kontrolerze:

Rozpatrzmy różnice między oboma podejściami z punktu widzenia interfejsu wywołania/obsługi komunikatu :

Seam: w metodzie możemy przekazywać dowolną ilość argumentów, dowolnego typu.

ZK: W zdarzeniu możemy przekazać jeden obiekt danych (możemy np. przekazać wybraną rolę: forward=onEdit(role)) . Typem danych jest zawsze Object. Porównując zatem z wywołaniem metody, mamy ograniczoną ilość argumentów i konieczność rzutowania typu po stronie kontrolera. Zwykle jednak nie ma konieczności przekazywania większej liczby argumentów (w naszym przykładzie nie musimy przekazywać roli w zdarzeniu, gdyż framework potrafi wstrzyknąć do kontrolera wybraną rolę automatycznie).
Podkreślić należy, że oba problemy wynikają z ograniczeń jakie niesie ze sobą propagowanie zdarzeń przy przy pomocy atrybutu forward. Nie istnieje tutaj możliwość stworzenia własnej klasy zdarzenia. Gdy wysyłamy zdarzenie w kodzie aplikacji (przykład później),problemy powyższe nie istnieją.

Przejdźmy w końcu do przykładów, gdzie zdarzenia zaczynają pokazywać swoją moc:)

Zdarzenia w akcji


W przypadku gdy wyświetlamy kilka okien na stronie możemy używać zdarzeń do komunikacji między oknami sterując w ten sposób logiką aplikacji.

Dodajmy na naszej stronie z listą ról nowy panel z listą użytkowników. Lista ról niech wyświetla tylko role dla wybranego użytkownika (z możliwością ich edycji). Obie listy umieszczamy w oddzielnych oknach (komponentach window) dzięki czemu obie listy możemy obsługiwać oddzielnymi kontrolerami (w obu oknach chcemy obsłużyć logikę CRUD).
Odświeżenie listy ról po wybraniu użytkownika obsługujemy następująco:




Dzięki temu, że zdefiniowaliśmy zdarzenie onUserSelected, możemy zarejestrować słuchaczy obserwujących to zdarzenia w celu zaimplementowania dodatkowej logiki. Jako przykład wykorzystam wbudowany w ZK mechanizm sterowania bindowaniem danych. Co to jest bindowanie? Jest to możliwość bezpośredniego połączenia warstwy modelu (danych) z kontrolkami wyświetlającymi/modyfikującymi te dane. W ZK bindowanie może obejmować dowolne właściwości kontrolek np. stan kontrolki (czy kontrolka jest aktywna czy nie (enabled/disabled)).
Dodajmy zatem wymaganie w naszej aplikacji aby usunięcie roli było możliwe tylko dla użytkownika nowo utworzonego (dla którego pole registered = false). Musimy zatem przy zmianie selekcji użytkownika deaktywować bądź aktywować przycisk Delete pod listą ról.
Korzystając z możliwości mechanizmu bindowania ZK konfigurujemy właściwość disabled dla przycisku Delete:

Użycie @ w wyrażeniu oznacza zastosowanie bindingu. W naszym przypadku odczytujemy pole registered z obiektu użytkownika przekazanego uprzednio do kontrolera (patrz kod wyżej). Za pomocą parametru load-after, wskazujemy zdarzenie, po nastąpieniu którego nastąpi odświeżenie przycisku (odczytanie danych z modelu). Framework automatycznie zarejestruje odpowiedniego listenera w komponencie naszego okna nasłuchującego na zdarzenie onUserSelected.

Zauważmy co zyskujemy. Kod obsługujący zdarzenie onUserSelected jest czysty. Modyfikujemy w nim tylko stan modelu, czyli ustawiamy zmienną selectedUser i odświeżamy listę ról (model). Zarówno przy odświeżaniu listy ról jak i odświeżaniu przycisku na stronie zostanie odczytane pole selectedUser. Kontroler nie musi wiedzieć kiedy odświeżyć przycisk, nie musi nawet wiedzieć o jego istnieniu.

Zdarzenia globalne


Przedstawione dotychczas zdarzenia były wysyłane do konkretnego komponentu. Nie zawsze jest to pożądane. Jedną z podstawowych cech architektur sterowanych zdarzeniami jest możliwość niezależnego wysyłania i odbierania zdarzeń. Emitent zdarzenia nie musi znać odbiorców. Odbiorca nie musi wiedzieć skąd zdarzenie pochodzi. Jak tę funkcjonalność zrealizować w ZK pokaże znowu na konkretnym przykładzie.
Dodajmy na górze naszej strony panel zawierający nazwę zalogowanego użytkownika. Pojawia się kwestia odświeżenia zawartości panelu w momencie modyfikacji nazwy aktualnie zalogowanego użytkownika. W kontrolerze obsługującym okno edycji użytkownika implementujemy obsługę zdarzenia onSave.

Wysyłamy zatem zdarzenie onUserChanged bez adresata do kolejki o zdefiniowanej przez nas nazwie "QUEUE_GLOBAL".
Zauważmy, że tym razem zdefiniowaliśmy własną klasę zdarzenia (UserChangedEvent), w której przekazujemy obiekt użytkownika. Standardowo, rejestracja w kontrolerze słuchacza zdarzeń z tej kolejki wygląda w następujący sposób:

Rejestrację można uprościć i jednocześnie ułatwić kontrolerowi obsługę zdarzenia tworząc klasę pośrednicząca w odbieraniu i przekazywaniu zdarzeń do wybranego przez nas komponentu (nazwijmy ją EventsManager):

Teraz w kontrolerze nagłówka możemy w sposób standardowy zaimplementować obsługę zdarzenia onUserChanged.


Używając zdarzeń globalnych uwalniamy emitenta zdarzenia od konieczności znajdowania komponentu docelowego. Jednocześnie uwalniamy odbiorcę od rejestracji nasłuchiwania w konkretnym komponencie. Wystarczy, że obie strony uzgodnią kanał (kolejkę) komunikacji.
Zdarzenia globalne domyślnie wysyłane i odbierane są w kontekście strony przeglądarki (desktop-level).
ZK pozwala również funkcjonować zdarzeniom w kontekście całej aplikacji. Dzięki temu strona może zostać odświeżona pomimo braku akcji ze strony zalogowanego użytkownika (np. na skutek operacji wykonanej przez scheduler-a uruchomionego na serwerze). Umożliwia to technologia Push Server, oferowana wewnątrz ZK.



Dowiedz się więcej:

No comments:

Post a comment